Op 23 januari 2026 heeft de Vlaamse Regering het ontwerp van het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan (GRUP) ‘Herinrichting Complex E40 Drongen’ voorlopig vastgesteld.
Het ontwerp-GRUP kiest voor een ontkoppelde N466, met:
- een tunnel onder de E40;
- een tracé rond het hotel Van der Valk;
- en een duidelijke scheiding tussen verkeersstromen.
Voor fietsers en voetgangers wordt het netwerk zoveel mogelijk ontkoppeld van het gemotoriseerd verkeer, met onder meer een afzonderlijke fiets- en voetgangersbrug over de E40.
Met deze beslissing komt een lang en complex planningsproces in een nieuwe fase. Het ontwerp-GRUP wordt nu onderworpen aan een openbaar onderzoek van 60 dagen, waarin burgers, verenigingen en andere belanghebbenden opmerkingen en bezwaren kunnen indienen.
Daarnaast besliste de Vlaamse Regering om het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) expliciet prioriteit te laten geven aan de opstart van bijkomende studies in de omgeving van het complex. Het gaat om:
- een studie naar de herinrichting van de doortocht van de N466 in het dorp van Baarle en
- een streefbeeldstudie voor de Deinsesteenweg (N466), tussen de R4 en de E40.
Deze beslissingen bevestigen dat de herinrichting van het op- en afrittencomplex niet los wordt gezien van de bredere mobiliteits- en leefbaarheidsuitdagingen in Baarle en Drongen.
Standpunten van Leefbaar Baarle
Na de voorlopige goedkeuring van het GRUP heeft Leefbaar Baarle het dossier grondig bestudeerd. Wij ondersteunen de keuze voor een ontkoppelde oplossing met een tunnel onder de E40 omdat deze belangrijke kansen biedt voor Baarle. Tegelijk stellen we vast dat door sommige keuzes in het richting gevende ontwerp de impact veel ingrijpender is dan wat strikt noodzakelijk is. Vooral de omvang van de onteigeningen en de impact op de Brouwerijstraat, de Keuzewijk, de Solvynsbrug en de Baarlevelde-wijk roepen ernstige vragen op.
1. Grote meerwaarde voor de dorpskern van Baarle: Minder files en minder snelweglawaai
Het principe van een ontkoppelde verkeersstructuur, waarbij lokaal verkeer (via een tunnel) en op- en afrittenverkeer (via de brug) van elkaar gescheiden worden, vormt een duidelijke verbetering voor de verkeersveiligheid en de doorstroming. Door het doorgaand verkeer onder de E40 te brengen, verdwijnen conflicterende verkeersstromen en wordt de kans op filevorming in de dorpskern aanzienlijk kleiner.
De tunnel zorgt er bovendien voor dat verkeer vanuit Drongen naar Baarle niet langer met hoge snelheid het dorp binnenrijdt, maar vertraagt door de stijgende helling. Dit heeft een positief effect op de verkeersveiligheid in het centrum. Een bijkomend positief element is de voorziene gescheiden fietsonderdoorgang via de tunnel. Dit creëert een veilige en directe verbinding voor fietsers tussen Baarle en Drongen, los van het autoverkeer.
Leefbaar Baarle pleit er expliciet voor om deze tunnel ook toegankelijk te maken voor voetgangers. Dit is essentieel om een veilige en logische verbinding te creëren tussen de voorziene carpoolparking en de dorpskern van Baarle. Zonder deze mogelijkheid dreigt een belangrijke kans voor duurzame mobiliteit en zachte verbindingen verloren te gaan.
Daarnaast bieden de geplande geluidsbermen en groenzones langs de E40 kansen om het geluidsklimaat en de visuele kwaliteit van de omgeving structureel te verbeteren. We juichen ook toe dat de Vlaamse regering heeft beslist om ook de studie voor de herinrichting van de Baarledorpstraat en Gaverlandstraat (?) op te starten.
2. Knip van de Brouwerijstraat door onnodige fietsbrug zorgt voor verkeersdruk in de aanpalende woonwijken
In het in het GRUP voorgestelde ontwerp wordt de Brouwerijstraat geknipt en gedeeltelijk verlegd. Dit heeft als gevolg dat verkeer vanuit de Keuzewijk en omliggende straten wordt afgeleid naar de Mortelputstraat en andere woonstraten.
Leefbaar Baarle is van oordeel dat dit een ongewenste verschuiving van verkeersstromen is. Het leidt tot bijkomende verkeersdruk in woonwijken die daar vandaag niet op ingericht zijn, met negatieve gevolgen voor leefbaarheid en verkeersveiligheid. Wij stellen een duidelijk en werkbaar alternatief voor. De Brouwerijstraat wordt niet geknipt, maar ingericht als fietsstraat. In een fietsstraat zijn fietsers prioritair en wordt het autoverkeer aangepast aan hun snelheid en aanwezigheid. Tegelijk blijft de straat toegankelijk voor lokaal autoverkeer.
Op die manier ontstaat een evenwichtige oplossing:
- het fietsverkeer krijgt een veilige en comfortabele verbinding richting de Solvynsbrug;
- het autoverkeer kan de Brouwerijstraat blijven gebruiken als lokale ontsluitingsweg;
- het verkeer wordt geleid langs de rand van de wijk in plaats van door de woonwijk van de Mortelputstraat.
Dit vermijdt dat de Mortelputstraat en omliggende straten een nieuwe verkeersfunctie krijgen die niet in verhouding staat tot hun inrichting en karakter als woonstraat. Bovendien maakt deze aanpak de aanleg van een aparte fietsbrug overbodig, aangezien een veilige en logische fietsroute reeds gegarandeerd wordt via de Brouwerijstraat en de bestaande verbindingen.
3. De oplossing rond de Solvynsbrug moet compacter en minder ingrijpend
Het voorgestelde ontwerp rond de Solvynsbrug gaat gepaard met een complexe herinrichting en een aanzienlijke inname van ruimte, inclusief de aanleg van nieuwe wegverbindingen door open ruimte en landbouwgebied.
Leefbaar Baarle is van oordeel dat deze ingreep disproportioneel is in verhouding tot het beoogde doel. Er moet prioritair gezocht worden naar een oplossing met:
- minder bijkomend ruimtebeslag;
- geen inname van landbouwgronden;
- een eenvoudiger en leesbaarder verkeersstructuur.
Leefbaar Baarle zal zelf een haalbaar alternatief voorstellen dat deze doelstellingen respecteert en tegelijk de verkeersveiligheid en bereikbaarheid waarborgt. Het alternatief is gebaseerd op het ontwerp dat door AWV eerder was naar voren geschoven.
4. Veel te grote impact door de ontsluiting van de industriezone via de bestaande Kloosterstraatbrug
In het huidige ontwerp van het GRUP wordt de ontsluiting van de industriezone volledig hertekend via een nieuwe, sterk uitgewaaierde aansluiting op de Kloosterstraatbrug. Daarbij wordt het verkeer vroeger afgeleid en via nieuwe aanrijhellingen en ruime bochten naar de brug geleid. De bestaande Baarleveldestraat verliest daarbij haar huidige functie en wordt grotendeels heringericht in functie van deze nieuwe verkeersstructuur.
De gevolgen van deze keuze zijn aanzienlijk:
- een grote ruimte-inname door de noodzakelijke bochtstralen en taluds;
- een ingrijpende hertekening van de bestaande wegenstructuur;
- een groot aantal onteigeningen van woningen langsheen de Baarleveldestraat;
- een sterke impact op het straatbeeld en de leefomgeving.
Bovendien blijft in dit ontwerp het wegdek op de Kloosterstraatbrug te smal voor het industrieverkeer, wat op lange termijn problematisch is voor een robuuste ontsluiting van de industriezone.
Leefbaar Baarle stelt daarom een alternatief voor waarbij de Kloosterstraatbrug wordt verschoven naar een oostelijker gelegen locatie. Door deze verschuiving kan dezelfde verkeersoplossing behouden blijven — met gelijkaardige bochtstralen en dus een vergelijkbaar ruimtebeslag — maar worden de gevolgen voor de bestaande woningen aanzienlijk beperkt en kunnen veel minder onteigeningen worden vermeden. In ons voorstel worden de betonnen liggers van de huidige, recent aangelegde Kloosterstraatbrug circulair hergebruikt in de nieuwe brug op de alternatieve locatie. Omdat het fietsverkeer wordt gescheiden via een aparte fietsersbrug, is er op deze nieuwe brug geen fietspad meer nodig. Hierdoor kan het volledige brugdek worden benut voor het autoverkeer, waardoor de breedte wél voldoende kan worden gedimensioneerd voor industrieverkeer. De brughoofden van de huidige Kloosterstraatbrug blijven behouden en kunnen worden hergebruikt voor de aanleg van een volwaardige fietsersbrug. Dit zorgt voor een veilige, duurzame en toekomstgerichte oplossing, met optimaal gebruik van bestaande infrastructuur.
Leefbaar Baarle blijft echter van oordeel dat de ontsluiting van de industriezone via Baarlevelde geen duurzame langetermijnoplossing is. Wij vragen opnieuw dat de noordwestelijke ontsluiting van de industriezone ernstig wordt onderzocht via een nieuw ruimtelijk initiatief. Als het project toch op lange termijn wordt bekeken, moet er ook ruimte zijn om een betere structurele oplossing uit te werken.
5. Geluidsbermen: noodzakelijk maar meer doordacht ontwerpen
Leefbaar Baarle ondersteunt het principe van geluidsbermen en landschappelijke inpassing. Waar voldoende ruimte beschikbaar is, kunnen bermen een belangrijke bijdrage leveren aan:
- geluidsreductie;
- visuele afscherming van de snelweg;
- versterking van het groen karakter van de omgeving.
Tegelijk stellen we vast dat op sommige locaties zeer brede bermen worden voorzien, wat rechtstreeks bijdraagt tot bijkomende onteigeningen.
Wij vragen daarom dat per locatie kritisch wordt bekeken welke oplossing het meest aangewezen is:
- brede bermen waar dit ruimtelijk verantwoord is;
- compactere oplossingen of geluidsschermen waar ruimte beperkt is.
Deze afweging moet systematisch gebeuren met als doel de impact op woningen en bebouwde percelen maximaal te beperken.
6. De omvang van de onteigeningen moet drastisch worden herbekeken
Een van de meest ingrijpende gevolgen van het huidige ontwerp is het zeer grote aantal onteigeningen. Het gaat niet alleen om woningen, maar ook om talrijke percelen die rechtstreeks of onrechtstreeks worden getroffen.
Voor de betrokken bewoners betekent dit:
- een lange periode van onzekerheid;
- een sterke waardedaling en moeilijkheden bij verkoop;
- een grote impact op hun woon- en leefomgeving.
Leefbaar Baarle stelt vast dat een belangrijk deel van deze onteigeningen voortvloeit uit ontwerpkeuzes die ook anders kunnen worden ingevuld. Wij vragen daarom uitdrukkelijk dat het ontwerp wordt geoptimaliseerd met als duidelijke prioriteit: het maximaal beperken van het aantal onteigeningen, zonder de functionele doelstellingen van het project in het gedrang te brengen.
7. Conclusie
Onze aandachtspunten zijn:
- behoud van de ontkoppelde verkeersstructuur en de tunnel;
- doordachte inzet van geluidsbermen en schermen;
- drastisch verminderen van het aantal onteigeningen;toegankelijk maken van de tunnel voor voetgangers;
- schrappen van de niet-functionele fietsbrug en de Brouwerijstraat niet knippen en inrichten als een fietsstraat met aansluiting op de Solvynsbrug (waardoor de aparte fietsbrug overbodig wordt);
- uitwerken van een compacter alternatief voor de Solvynsbrug zonder bijkomend ruimtebeslag;
- herpositioneren van de Kloosterstraatbrug en voorzien van een fietsbrug op de huidige locatie;
- maar nog beter: onderzoek naar een duurzame noordwestelijke ontsluiting van de industriezone via de snelweg.
Leefbaar Baarle zal deze voorstellen verder concretiseren en indienen in het kader van het openbaar onderzoek, met als doel te komen tot een beter evenwicht tussen mobiliteit, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit in Baarle.
Een dossier met een lange geschiedenis
Het dossier rond het complex E40 Drongen kent al een lange voorgeschiedenis. Sinds 2010 werden verschillende alternatieven onderzocht voor zowel de locatie van het op- en afrittencomplex als de ontsluiting van het bedrijventerrein Drongen I en de sturing van het doorgaand verkeer op de N466.
In een eerste fase werd een Strategisch Plan-MER opgemaakt. Zo’n plan-MER is een milieueffectenrapport dat niet één concreet ontwerp beoordeelt, maar alle redelijke scenario’s en locaties in kaart brengt.
Voor elke mogelijke locatie van het complex werden de voor- en nadelen onderzocht. In deze fase lagen dus zeer veel scenario’s op tafel. Van de drie mogelijke locaties voor het complex bleven er uiteindelijk twee over: de huidige locatie en een locatie ten oosten van het bestaande complex, ter hoogte van de huidige dienstenzone. Op 4 juni 2021 keurde de Vlaamse Regering de startnota goed voor het GRUP ‘Omgeving Complex E40–N466 Drongen’. Na de publieke raadpleging over de startnota’s van de GRUP’s ‘Booiebos’ en ‘Omgeving Complex E40–N466 Drongen’, besliste de Vlaamse Regering op 20 mei 2022 om beide planprocessen stop te zetten. De reden was duidelijk: de ruimtelijke en functionele samenhang tussen beide dossiers was te groot om ze los van elkaar verder te behandelen.
Op 28 oktober 2022 keurde de Vlaamse Regering de startnota van het GRUP ‘Herinrichting Complex E40 Drongen’ goed met daarin nog één locatie-alternatief gelegen op de huidige centrale locatie van het complex. Daarop volgende een intense periode van participatie met stakeholders en geïnteresseerde burgers om de verschillende mogelijkheden op die locatie verder uit te werken en vervolgens te bestuderen naar milieueffecten en (verkeers)technische haalbaarheid.
Eind juni 2025 vond een plenaire vergadering plaats, waarbij alle betrokken administraties advies gaven over het voorontwerp van het GRUP en de bijhorende milieubeoordeling. Deze adviezen werden verwerkt en resulteerden in het ontwerp-GRUP dat op 23 januari 2026 voorlopig werd goedgekeurd door de Vlaamse Regering.
Van 10 maart tot en met 8 mei ligt het ontwerp GRUP ter inzage (op afspraak) bij:
- Gent: Administratief Centrum, Woodrow Wilsonplein 1, stadgent.be/baliebouwen
- Deinze: Dienstencentrum Leiespiegel, Brielstraat 2, afspraken.deinze.be
- Sint-Martens-Latem: Dorp 1, afspraken.sint-martens-latem.be
- Departement Omgeving: Herman Teirlinckgebouw, Havenlaan 88, 1000 Brussel, tel 02 553 11 71 (keuzemenu 4 en vervolgens 1)
Reageren op het GRUP kan online of per brief. Overhandig de brief tegen ontvangstbewijs bij de stad Gent, Deinze of de gemeente Sint-Martens-Latem of verstuur de brief naar Departement Omgeving, Koning Albert II-laan 15, bus 550, 1210 Brussel.
Meer info: https://www.vlaanderen.be/grup-herinrichting-complex-e40-drongen
Leefbaar Baarle 